Khoảng trống phía sau thầy…

Chuyến đi về Vĩnh Kim (Tiền Giang), quê hương của Giáo sư Tiến sĩ Trần Văn Khê, là một phần quan trọng của bộ phim tài liệu Trần Văn Khê – người truyền lửa (kịch bản Nguyễn Thị Minh Ngọc, đạo diễn Phạm Hoàng Nam, Hãng phim Phương Nam sản xuất).

Đó chính là nơi sau khi mồ côi cha mẹ (mẹ là bí thư đầu tiên của chi bộ Đảng đầu tiên ở Vĩnh Kim, hi sinh), ông đã sống với cô Ba, cậu Năm…, những người bà con ruột thịt cùng rất giỏi về đàn ca tài tử.

Nhờ vậy mà từ sáu tuổi, ông đã đàn kìm rất hay, được đề nghị ra Mỹ Tho “đấu xảo” ở một hội chợ, nhưng gia đình không cho, sợ ông sớm sinh thói kiêu căng.

Trước mộ phần cha mẹ ở nhà thờ họ Nguyễn Tri (họ mẹ của ông, từ một nhánh của Tổng đốc Nguyễn Tri Phương), thầy Khê rưng rưng nhớ lại thuở ấu thời.

Tran_Van_Khe_3Giáo sư Trần Văn Khê trên dòng sông quê hương

Trưởng thành trong một dòng họ hai bên nội ngoại nổi tiếng khắp vùng về ca nhạc tài tử (ông cố là Trần Quang Thụ, một nhạc sĩ cung đình Huế), thậm chí có gánh hát riêng là Đồng Nữ Ban, thầy Khê vẫn còn nhớ như in những bài ca, tuồng tích được viết riêng cho gánh hát này ngày xưa.

Ông hào hứng ngồi hát cho con cháu nghe một bài Kim tiền trong vở Giọt lệ chung tình của ông cậu Nguyễn Tri Khương viết cho người tiểu đồng, bị cà lăm mà vẫn đúng nhịp, làm mọi người cười ngất.

Rồi trên thuyền xuôi dòng Sầm Giang về hướng Rạch Gầm như cách nay 69 năm (1940) ông đã tổ chức một chuyến du ngoạn trên sông nghe nhạc tài tử cho hai nhà thơ Xuân Diệu (lúc đó đang làm việc ở Sở thương chánh Mỹ Tho) và Huy Cận, thầy Khê nhắc lại thuộc lòng bài thơ Xuân Diệu tặng ông:

Hỡi lòng ta nhớ Vĩnh Kim

Vầng trăng Chợ Giữa cái đêm buông thuyền

Rì rào dừa nước hai bên

Dòng sông mát lạnh ấm hiền lòng sông

Chúng ta trẻ lắm cùng chung

Say thơ mê nhạc đắm cùng thiên nhiên

Ấy đêm nhạc trỗi trên thuyền

Tiếng ca tài tử tiếng huyền tài năng…

Và thầy còn nhớ luôn câu hò mà người lái đò trêu chọc một cô gái trên bờ mở cửa đứng nhìn theo:

Hò ơ…

Gió đưa con buồn ngủ lên bờ

Mùng ai có rộng cho tôi ngủ nhờ một đêm…

Thật khó hình dung bộ nhớ siêu đẳng của người thầy nay sắp bước qua tuổi 89 (sinh nhật: 24-7-1921).

Ông thuộc lòng hầu như tất cả những sự kiện đã đến với đời mình, đặc biệt những gì về đời sống âm nhạc dân tộc, máu thịt của ông từ thuở nằm nôi…

Tran_Van_Khe_4GS Trần Văn Khê đang hát lại những bài nhạc tài tử trên dòng sông quê nhà bên cạnh nghệ sĩ đàn tranh Hải Phượng  trong phim Trần Văn Khê – người truyền lửa   

* * *

Trên con đường làng mát rượi với hai hàng cây hai bên, một ông già 88 tuổi đơn độc tự lăn chiếc xe lăn đi về phía trước.

Tấm lưng ông xa dần, và khoảng trống phía sau ngày càng dài ra…

Đạo diễn hài lòng hô “Cắt!”, chấm dứt ngày làm việc thứ hai của đoàn làm phim ở Vĩnh Kim.

Cảnh quay này dự định sẽ đưa vào đoạn kết của bộ phim.

Càng làm việc với thầy Khê càng kính nể sự uyên bác của ông (ba bằng tiến sĩ, lưu loát nhiều ngoại ngữ, đã đi qua 68 nước dự hàng trăm cuộc hội thảo về âm nhạc truyền thống thế giới…), những người làm phim càng thêm e ngại dù biết thầy rất nhiệt tình truyền vốn cho lớp học trò đi sau: sẽ khó tìm được ai nối bước sau ông.

Một khoảng trống sẽ rất lớn và hầu như không thể bù đắp…

NGUYỄN ĐÔNG THỨC

Nguồn: Báo Tuổi Trẻ

Gửi phản hồi

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Log Out / Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Log Out / Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Log Out / Thay đổi )

Google+ photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google+ Log Out / Thay đổi )

Connecting to %s