Nhớ tiếng modem

Đầu đung đưa theo tiếng nhạc từ earphone, miệng nhấp ngụm cà phê sữa, lơ đãng di ngón trỏ vào biểu tượng hình phong thư, rồi những lá thư điện tử từ đâu đó trên khắp thế giới túa về đầy màn hình.

Đó là hình ảnh quen thuộc của hôm nay, có thể bắt gặp ở bất kỳ đâu.

Hai mươi năm trước, mọi chuyện khác hẳn.

Năm 1971, bức thư điện tử (electronic-mail) đầu tiên được gửi đi.

Năm 1980, nhân loại tập tành làm quen với internet.

Mười năm sau đó, dân Việt mới nghe tới phát minh lớn nhất thế kỷ 20 này.

Và phải chờ năm năm nữa, mới xuất hiện những bức e-mail có “đuôi” .vn.

Radio Hai mươi năm trước, mọi chuyện khác hẳn…

Việt Nam khi ấy chỉ có vài mạng nội bộ như VINANET, CVNET và IDNET, đều không truy cập trực tiếp với mạng lưới internet.

Để nối với phần còn lại của thế giới, phải có account của một trong các mạng VARENET, TOOLNET, HCMCNET.

Ra đời đầu tiên là VARENET (viết tắt của Vietnam Academic Research and Education Network), một thử nghiệm của Viện Công nghệ thông tin (IOIT) thuộc Trung tâm Khoa học tự nhiên và Công nghệ quốc gia hợp tác với Đại học Quốc gia Úc tiến hành kết nối các máy tính ở Úc và Việt Nam qua đường dây điện thoại.

Thí nghiệm thành công vào năm 1992, hai năm sau thì IOIT trở thành nhà cung cấp dịch vụ thư điện tử đầu tiên tại Việt Nam dưới tên miền quốc gia .vn (cùng năm 1994 có thêm TOOLNET nối cổng internet ở Hà Lan, năm 1995 có HCMCNET qua nút Singapore).

Với 9 đường điện thoại và các đầu dây dừng tại Đại học Quốc gia Úc, ban đầu e-mail qua VARENET được gửi 5 lần/ngày từ Úc về Hà Nội.

Sau này, IOIT thiết lập hệ thống phân phát thư tự động, VARENET bắt đầu tăng số lượng các đầu nút kết nối từ TP.HCM đến Nha Trang, Huế và Hải Phòng.

Đây là thời gian internet còn quá mới mẻ và cũng quá đắt đỏ do tính theo cước viễn thông quốc tế nên số khách hàng thường xuyên của VARENET chỉ khoảng 3.000, hầu hết là tổ chức, cá nhân nước ngoài, khách hàng Việt chỉ chiếm 10%.

Báo Phụ Nữ (TP.HCM) là một trong những khách hàng đầu tiên thuộc số 10% ít ỏi ấy, được cấp cho địa chỉ @wnhcm.gov.vn.

Với chút kiến thức vi tính cùng vốn tiếng Anh ít ỏi nhưng được xem là của hiếm khi đó, tôi được ban biên tập chọn mặt gửi… vàng là chiếc modem quý giá.

Đây là loại modem dial up, kết nối bằng đường dây điện thoại, mỗi khi dùng vì chiếm dụng hẳn một line riêng có tính cước nên hàng ngày tôi chỉ mở đôi ba lần, dùng xong thì tắt ngay.

Nhiều người có lẽ còn nhớ âm thanh đặc trưng của loại modem này:

Mở đầu là tiếng tu kéo dài, rồi âm tone trầm bổng do một ngón tay vô hình bấm từng phím điện thoại, sau đó là những tràng chuông âm vực rất cao và cực nhanh trước khi có tiếng sóng chen vào, ban đầu là sóng biển rồi tiếng sóng điện, rồi cả hai xen lẫn trộn chung thành một dãy âm thanh lào xào báo hiệu cuộc kết nối thành công.

Bây giờ tràng âm thanh ấy đã trở thành một kỷ niệm về internet thời cổ lỗ, nhưng với tôi khi ấy, nó chính là chuỗi tín hiệu Morse được ai đó gửi về từ tương lai mà tôi phải cố giải mã để có thể hiểu một kỷ nguyên mới vừa mở ra ngoài kia, dù chưa thể hình dung rồi đây công nghệ ấy sẽ tràn ngập không gian sống và làm thay đổi vĩnh viễn gốc rễ nền văn minh, cách thức thông tin và giao tiếp của nhân loại…

Một đêm, tôi mở modem nhận thư khá muộn, khi tòa soạn chỉ còn vài người đang lúi húi bên đống bản thảo.

Trong đêm vắng, tôi lắng tai nghe từng làn hơi ngắt quãng trong nhịp thở bán dẫn của chiếc modem đang hổn hển cố giao kết với một đồng loại điện toán của nó đang nằm đâu đó tận Nam bán cầu để tìm ra vì sao trong tiếng nói của thiết bị tân kỳ này lại có những thanh âm nằm sẵn trong ký ức.

Cuối cùng, tôi nhận ra sở dĩ đoạn âm cuối cùng trước khi kết nối thành công của giao thức UUCP lại gợi nhớ tuổi thơ vì nó rất giống tiếng dò radio bán dẫn!

Với tôi khi ấy, nó chính là chuỗi tín hiệu Morse được ai đó gửi về từ tương lai mà tôi phải cố giải mã để có thể hiểu một kỷ nguyên mới vừa mở ra ngoài kia…

Như khá nhiều người Sài Gòn trong những ngày tháng Tư năm 1975, ánh sáng chói lòa của nền hòa bình sắp ló dạng trên quê hương sau hàng thập kỷ đạn bom khiến ba tôi quyết định ở lại.

Ông không hình dung được rằng mất đi cùng với tiếng súng sẽ là nhiều thứ khác.

Hàng ngày, ông lo âu buồn phiền nhìn đàn con ngoài giờ học chia nhau cầm sổ lương thực, sổ nhu yếu phẩm, sổ chất đốt tranh tìm một chỗ xếp hàng, như thể toàn bộ mục đích sống chỉ có chừng ấy.

Vì miếng ăn, những thứ đáng giá lần lượt phải ra đi: mấy bộ vét, dàn Akai, xe Vespa… nhưng ông quyết giữ lại chiếc radio bán dẫn.

Để cứ đúng 9 giờ 30 tối, ông thu vào góc nhỏ của mình, trong ánh sáng vàng vọt của cây đèn đọc sách, áp tai vào chiếc radio lần dò một làn sóng điện phát đi từ phương Tây.

Dù ông mở âm lượng thật nhỏ, từ chỗ nằm của mình tôi vẫn nghe rõ mồn một chuỗi âm thanh lạo xạo rú rít của những bóng transitor khi khắc khoải nghẹn ngào, khi cáu kỉnh giật cục như tiếng ho khạc của người già khó ngủ… trước khi chuông Big Ben hân hoan gõ từng tiếng rồi giọng xướng ngôn viên vang lên:

“Đây là đài BBC, phát thanh từ Luân Đôn, trên các làn sóng điện 19, 25 và 31 thước…”

Ban đầu tôi thắc mắc sao ông không để cố định băng tần mà mỗi tối đều phải dò lại, nhưng rồi không hỏi cũng hiểu:

Để như thế khác nào tự trưng ra chứng cứ buộc tội.

Và không hỏi tôi cũng hiểu vì sao ông nhất quyết giữ lại chiếc radio, sau nhiều đêm thấy ông áp tai vào nó với ánh mắt mòn mỏi của một người đứng trên cánh đồng khô khát đăm đăm chờ một ánh chớp xa xăm phía chân trời.

Ông níu giữ làn sóng radio ấy như một đứa trẻ chôn chân trên mặt đất níu giữ sợi dây nối nó với cánh diều đang thỏa thích chao liệng trên bầu trời lộng gió.

Hệt như một nhà phân tích thông tin tình báo bẩm sinh, ông cũng căng óc suy đoán, dẫn giải, liên kết từng mẩu tin vụn vặt thu được mỗi đêm từ làn sóng điện hòng tìm thấy một dấu hiệu nhỏ nhoi tiết lộ tương lai đàn con sẽ đi về đâu.

Những gì tôi nhận được từ chiếc modem dial up không thể sánh với nguồn năng lượng ba tôi được tiếp thêm từ chiếc radio ngày xưa, nhưng mỗi bức e-mail đến từ nơi xa xôi nào đó đều nhắc nhở tôi rằng còn một thế giới mênh mông ngoài kia, và bất kỳ ai cũng có thể trở thành công dân của thế giới ấy nếu nối kết được với nó bằng các giao thức còn lại của internet.

Nhưng lúc đó, VARENET chỉ phục vụ thư điện tử, khách hàng Việt Nam hoàn toàn chưa thể truy cập các giao thức ngày nay đã quá phổ biến như http, ftp, gopher, telnet…

Tôi chia sẻ điều đó với Phong, một cộng tác viên vừa tốt nghiệp đại học Mỹ đang có mặt ở Sài Gòn.

Cậu ta gật gù: ‘”Em nghĩ được!”

Rồi hôm sau mang vào một cuốn sách dày cộm, dày đến mức phải gọi chính xác là một cuốn từ điển lệnh DOS.

Phong mất mấy buổi hí hoáy tra cứu cuốn thánh kinh IT ấy, nhưng kiến thức made in USA của Phong lẫn sự thành kính của tôi với công nghệ mới vẫn không đủ để chúng tôi nhận được gì khác từ chiếc modem ngoài những bức e-mail.

Đã thế, tôi còn phát hiện việc gửi và nhận e-mail có thể gián đoạn do ý muốn của một cán bộ công đoàn nào đó.

Một lần, chờ bức thư quan trọng nhưng modem không kết nối được, gọi điện thoại sang Phân viện Công nghệ thông tin không ai bắt máy, tôi xách xe chạy sang khiếu nại, tới nơi thì người gác cổng cho biết công đoàn cơ quan này tổ chức cho cán bộ nhân viên nghỉ mát ở Vũng Tàu, và đó là lý do mọi e-mail gửi và nhận đều phải chờ người của Phân viện tắm biển trở về!

Mọi thứ đổi thay khi hơn hai năm sau, tháng 11.1997, Chính phủ Việt Nam chính thức kết nối internet.

Từ đó, tri thức hàng ngàn năm của nhân loại có thể được triệu về chỉ bằng cách cử động ngón tay trỏ.

Từ đó, mọi đường biên địa lý mất hẳn quyền lực ngăn cách và rẽ chia.

Cũng từ đó, người ta có một nơi để lang thang cả ngày mà rong chơi, học hành, để dòm ngó phòng ngủ người khác, để hung hãn ném đá vào nhau, hay chỉ để thỏa thích phóng uế những bãi chất thải vô danh…

Và người ta làm tất cả những điều đó ngay tức khắc, không cần phải bồn chồn lắng nghe từng thanh âm của chiếc modem.

HỮU BẢO

Nguồn: Người Đô Thị

Gửi phản hồi

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Log Out / Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Log Out / Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Log Out / Thay đổi )

Google+ photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google+ Log Out / Thay đổi )

Connecting to %s